Kennispagina ondernemingsrecht


Rechtsvormen

Ondernemingen kunnen op verschillende manieren zijn georganiseerd. De wet maakt onderscheid tussen rechtsvormen mèt rechtspersoonlijkheid en rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid. Een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid is een zelfstandige drager van rechten en plichten die deel kan nemen aan het rechtsverkeer, die een eigen (afgescheiden) vermogen heeft en zelf (bijvoorbeeld) overeenkomsten aan kan gaan.

Bij een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid ben je als ondernemer in principe met je privévermogen aansprakelijk voor verplichtingen van de onderneming. Bij een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid is dat in principe niet het geval en is de rechtspersoon zelf aansprakelijk.

 

Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid

Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid zijn de eenmanszaak, de vennootschap onder firma, de maatschap en de commanditaire vennootschap.

Eenmanszaak

Een eenmanszaak is een onderneming die wordt gevormd door een natuurlijk persoon. De eenmanszaak moet ingeschreven worden bij de Kamer van Koophandel. De eigenaar van de eenmanszaak is met zijn privévermogen aansprakelijk voor de schulden van de onderneming.

Vennootschap onder firma

De vennootschap onder firma (vof) is een ondernemingsvorm tussen twee of meer personen, elk vennoot genaamd. De VOF is een gekwalificeerde maatschap waarbij de vennoten geld of arbeid inbrengen ten behoeve van de gezamenlijk gevoerde onderneming. Er is geen minimumkapitaal nodig. Voor de oprichting van een VOF is inschrijving bij de Kamer van Koophandel vereist.

Normaliter leggen de vennoten in een vennootschapscontract afspraken vast over de bevoegdheden van de vennoten, de inbreng en de verdeling van de winst.

De vennoten in een VOF zijn hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de VOF en voor verplichtingen aangegaan gedurende de periode dat zij vennoot zijn. De VOF heeft in die zin een afgescheiden vermogen dat crediteuren van de vennoten in privé zich niet op het vermogen van de VOF kunnen verhalen. Crediteuren van de VOF kunnen zich daarentegen verhalen op zowel het vermogen van de VOF als het vermogen van de vennoten in privé.

Maatschap

De maatschap is een rechtsvorm gebaseerd op een overeenkomst gericht op samenwerking tot een gemeenschappelijk doel (vaak gezien bij artsen of advocaten). De maten werken in principe gelijkwaardig samen, waarbij ieder een inbreng in de maatschap heeft (arbeid, geld of goederen) en het financieel voordeel tussen de maten wordt gedeeld.

Een maatschap moet worden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

De maten gaan in beginsel alleen verplichtingen aan voor zichzelf en niet voor de andere maten. Een schuldeiser die een overeenkomst heeft met maat A kan dus niet bij maat B uit diezelfde maatschap aankloppen wanneer maat A niet (of ondeugdelijk) nakomt. Een maat kan de overige maten wel binden als gehandeld wordt als vertegenwoordiger van de maatschap.

Commanditaire vennootschap

De commanditaire vennootschap is een vennootschap tussen een of meer persoonlijk verbonden vennoten en een of meer commanditaire vennoten. De commanditaire (ook wel: stille) vennoten zijn niet aansprakelijk voor de schulden van de onderneming; zij zijn in de onderlinge verhouding tot hun medevennoten slechts gehouden te delen in de schulden en verliezen van de vennootschap tot aan het bedrag van hun inbreng. Dit is anders wanneer de commanditaire vennoot naar buiten treedt en als vennoot handelt.

De cv moet ingeschreven worden in het Handelsregister.

De beherende vennoot is met zijn privévermogen aansprakelijk voor de schulden van de cv.  

 

Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid

Besloten vennootschap

De besloten vennootschap (BV) is een rechtspersoon die zelfstandig kan deelnemen aan het rechtsverkeer. Het kapitaal van de BV is verdeeld in (niet vrij overdraagbare) aandelen. Deze aandelen staan op naam.

Een BV wordt geleid door een bestuur. Dit kunnen natuurlijke personen zijn of andere rechtspersonen. Het bestuur / een bestuurder is - behoudens uitzonderingen (onbehoorlijk bestuur) - niet aansprakelijk voor schulden of verplichtingen van de BV.

Via de Algemene Vergadering van Aandeelhouders oefenen de aandeelhouders invloed uit op de koers van de BV. Vaak kent een BV een toezichthoudend orgaan in de vorm van een Raad van Toezicht en/of Raad van Commissarissen.

Een BV wordt opgericht bij notariële akte en moet ingeschreven worden bij de Kamer van Koophandel. Voor de formele oprichting kan een BV in sommige gevallen al rechtshandelingen verrichten; dit gebeurt onder de noemer "BV in oprichting". De BV kan de rechtshandelingen na oprichting bekrachtigen. Tot het moment van bekrachtigen is degene die de rechtshandeling heeft verricht hoofdelijk aansprakelijk.

Naamloze vennootschap

Bij de naamloze vennootschap (NV) is het kapitaal net als bij de BV verdeeld in aandelen. Dit kunnen aandelen op naam zijn (van de aandeelhouder) of op toonder. Anders dan bij de BV zijn de aandelen in de NV vrij overdraagbaar.

Voor de oprichting van een NV gelden dezelfde vereisten als bij de BV.

Coöperatie

De coöperatie is een rechtspersoon met leden, gericht op een bepaald doel. De coöperatie moet zich blijkens haar statuten ten doel stellen in bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden te voorzien. Het begrip ‘stoffelijke behoeften' moet ruim worden uitgelegd; ook behoeften in het economische vlak worden daaronder begrepen.

Oprichting van de coöperatie geschiedt bij notariële akte opgemaakt. Inschrijving bij de Kamer van Koophandel is vereist.

Binnen de coöperatie heeft de Algemene Ledenvergadering de hoogste zeggenschap. De coöperatie is zelf aansprakelijk voor de schulden. Bij ontbinding zijn de leden aansprakelijk voor de schulden.

Stichting

Een stichting wordt opgericht bij notariële akte en heeft als doel het realiseren van een maatschappelijk, sociaal of ideëel doel.

De stichting moet worden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

Een stichting heeft geen leden of aandeelhouders. Een stichting mag winst maken, maar dit mag niet het doel zijn: uitkeringen aan oprichters, belanghebbenden of derden anders dan van ideële of sociale strekking is niet toegestaan.

De stichting wordt bestuurd door een bestuur. Dit kunnen natuurlijke personen zijn of rechtspersonen. Het bestuur is niet aansprakelijk voor schulden en verplichtingen van de stichting, behoudens uitzonderingen.

Vereniging

De vereniging wordt opgericht bij meerzijdige rechtshandeling (overeenkomst) of notariële akte. Net als de stichting mag de vereniging geen winstoogmerk hebben.

Of van een vereniging kan worden gesproken, hangt ervan af, of er wordt voldaan aan de materiële vereisten voor een vereniging, namelijk of er leden zijn die volgens door hen gestelde regels en voor een door hen gesteld doel in een rechtspersoon samenwerken.

Een vereniging bestaat in twee varianten: met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid. Bij de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid, waarbij als aanvullende eis geldt dat de statuten in een notariële akte zijn opgenomen, kan, in tegenstelling tot de vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid, wel registergoederen verkrijgen en erfgenaam zijn. Voor een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid bestaat de verplichting tot inschrijving bij de Kamer van Koophandel.

Deze rechtsvorm heeft minimaal twee leden.

Het bestuur van een vereniging is niet aansprakelijk voor schulden en verplichtingen van de vereniging, behoudens uitzonderingen.

 

Huurrecht

In het zakelijke huurrecht wordt onderscheid gemaakt tussen (ver)huur van wettelijk gedefinieerde bedrijfsruimte en huur van ‘overige' bedrijfsruimte. Dit onderscheid is met name van belang voor de opzegging van de huurovereenkomst en ontruimingsbescherming die een huurder afhankelijk van de kwalificatie van het gehuurde geniet.

Bedrijfsruimte

De wet kent een eigen regime voor bepaalde categorieën bedrijfsruimte met deels dwingendrechtelijke bepalingen ter bescherming van de huurder. Tot deze beschermde categorieën behoren o.a. restaurants, winkels en hotels.

Voor dit type bedrijfsruimte, ook wel de 290-bedrijfsruimte genoemd (naar het wetsartikel), gelden specifieke bepalingen over de (minimale) duur van de huurovereenkomst, de in acht te nemen regels rond opzegging en aanpassing van de huurprijs. Het uitgangspunt bij 290-bedrijfsruimte is dat een eerste huurovereenkomst vijf jaar duurt.

Overige bedrijfsruimte

Onder ‘overige bedrijfsruimte' valt alle bedrijfsruimte die niet onder de definitie van 290-bedrijfsruimte valt. In de loop der tijd is in de rechtspraak steeds verder uitgekristalliseerd welke bedrijfsruimte wel en niet onder het bereik van artikel 7:290 valt.

Bedrijfsruimte die (in de regel) onder de noemer ‘overige bedrijfsruimte' valt, is kantoorruimte. Voor dergelijke ‘overige bedrijfsruimte' geldt een beperkter bescherming bij opzegging door de verhuurder.

 

Incasso

Overeenkomst

Een overeenkomst is een afspraak tussen partijen, een voorbeeld hiervan is een contract. Meestal Deze wordt meestal opgeteld tussen twee partijen, maar dit kunnen er ook meer zijn. Wanneer er niet betaald wordt, spreek je van een schuld. In dat geval is degene die nog geld krijgt de schuldeiser, degene die moet betalen de schuldenaar. Het kan ook zijn dat beide partijen elkaar nog geld moeten betalen, zij kunnen dan zowel schuldeiser als schuldenaar van elkaar zijn.

Schuldeiser

De schuldeiser is degene die het geld of de prestatie moet ontvangen bij een overeenkomst. Hij heeft bepaalde rechten en zal meestal degene zijn die zaak aanspant bij de rechter om zijn geld alsnog te krijgen.

Schuldenaar

De schuldenaar is degene die het geld moet betalen of de prestatie moet leveren bij een overeenkomst. Hij heeft ook bepaalde rechten en plichten. Hij zal meestal degene zijn waartegen een zaak aangespannen wordt.

Wanprestatie

Er is sprake van wanprestatie wanneer de plichten uit een overeenkomst niet worden nagekomen. Dit kan het niet betalen van een rekening zijn, of het niet nakomen van de afspraken. Voordat er een rechtszaak aangespannen kan worden, moet de schuldenaar de mogelijkheid gegeven worden om zijn afspraken nog na te komen, dit heet het geven van verzuim.

Onrechtmatige daad

Er is sprake van een onrechtmatige daad wanneer een persoon een ander schade berokkend. Wanneer je schade hebt, kun je diegene aansprakelijk stellen. Dit kan letselschade zijn door bijvoorbeeld een ongeluk, maar ook geldschade. Daarnaast kan in bepaalde gevallen ook een producent van producten aansprakelijk worden gehouden of de eigenaren van bepaalde gebouwen.

Incassobureau

Wanneer een schuld niet betaald wordt, kan de schuldeiser een incassobureau inschakelen. Een incassobureau neemt dan contact op met de schuldenaar zodat de schuld alsnog betaald wordt. Er is dan enkel nog contact met het incassobureau, niet meer met de schuldeiser. Het incassobureau is een bedrijf en brengt daarom kosten in rekening om de schuld te innen.

Deurwaarder

Een deurwaarder kan ook schulden innen voor een schuldeiser. Een deurwaarder mag meer dan een incassobureau. Hij kan namelijk beslag leggen op het loon of de boedel of een woning ontruimen. Een deurwaarder wordt vaak ingeschakeld nadat het het incassobureau niet gelukt is om de schuld te innen. Daarnaast moet de deurwaarder ook de dagvaarding uitbrengen, waarna je voor de rechter moet verschijnen.  

Advocaten