Onmisbaarheidscriterium bij ontslag tijdelijk versoepeld

Door: Marilet Hollants - 25 februari 2010

Bedrijven hebben per 1 augustus 2009 meer mogelijkheden om hun goede vakkrachten vast te houden. Op 10 juli jl. heeft minister Donner van SZS verklaard dat het gemakkelijker wordt om bij ontslagrondes werknemers ‘onmisbaar' te verklaren. Daardoor krijgt de werkgever meer ruimte te bepalen wie wel en wie niet worden ontslagen.
Normaliter geldt dat een bedrijf bij een ontslagronde werknemers moet opdelen in leeftijds- en functiegroepen. Wie van een groep het laatst in dienst is gekomen, heeft nu pech, ongeacht zijn kwaliteiten. Er is al wel een mogelijkheid om werknemers met een spilfunctie onmisbaar te verklaren. Maar de regels hiervoor zijn erg strikt en er wordt weinig gebruik van gemaakt.

Onmisbaarheidscriterium versoepeld
Op verzoek van de Tweede Kamer heeft minister Donner daarom de onmisbaarheidstoets versoepeld, waardoor werkgevers beter in staat zijn bepaalde vakkrachten te behouden. Het idee is dat bedrijven hierdoor na de crisis sterker staan. Het criterium van ‘ onmisbaarheid' is nu vervangen door het criterium: " dat de werkgever aannemelijk maakt, dat de betreffende werknemer daadwerkelijk over kennis en bekwaamheden beschikt die voor het functioneren van de onderneming van zodanig belang kan zijn dat in zijn plaats een andere werknemer voor ontslag wordt voorgedragen."
Bovendien moet de werkgever aantonen dat hij een duidelijk en bestendig beleid voert waaruit blijkt dat aan werknemers eisen worden gesteld wat betreft het verwerven van kennis en bekwaamheden voor het verrichten van de categorie uitwisselbare functies waarbinnen arbeidsplaatsen komen te vervallen.
Als van de mogelijkheid tot afwijking gebruik wordt gemaakt dan heeft dat tot gevolg dat de eerstvolgende werknemer in een bepaalde leeftijdscategorie voor ontslag zal worden voorgedragen. Als binnen de leeftijdsgroep geen eerstvolgende werknemer (meer) aanwezig is, dan moet worden vastgesteld in welke andere leeftijdsgroep de eerstvolgende dan voor ontslag voor te dragen werknemer zit.

Leeftijdsgroep 15-25 en 55-65 jaar
Om te voorkomen dat werkgevers deze versoepeling ‘misbruiken' en massaal ouderen en jongeren ontslaan, heeft Donner beperkingen ingebouwd. Zo mogen als gevolg van de maatregel in de groepen tussen de 15 en 25 jaar en 55 en 65 jaar maximaal 10 procent meer ontslagen vallen, met een minimum van 1 werknemer. Op deze wijze worden deze groepen werknemers, die in de regel in een zwakkere arbeidsmarktpositie zitten, beschermd.

Kritiek vanuit de vakbonden
De vakbonden zijn fel tegen wijziging in de ontslagregels. Vakcentrale FNV vindt de versoepeling ‘ronduit asociaal'. FNV-bestuurder Wilna Wind vreest dat vooral werknemers tussen de 45 en 55 jaar de dupe worden. Volgens haar kan een werkgever dan zeggen: "Ik verklaar straks velen tussen de 35 en 45 jaar onmisbaar en de rekening leg ik neer bij de groep tussen de 45 en 55 jaar." En dat terwijl ook deze groep het moeilijk heeft op de arbeidsmarkt.
Reorganiseren doe je op objectieve criteria, aldus CNV-bestuurder Bert van Boggelen. Volgens hem behoren argumenten zoals betere werknemers, horen geen rol te spelen. Selecteren op kwaliteit kun je anders doen, zoals het ontslag aanvragen als gevolg van slecht functioneren.

Het ministerie van Sociale Zaken vindt de kritiek merkwaardig. Het gaat om een tijdelijke crisismaatregel, volgens minister Donner. Er blijven juist waarborgen zodat bepaalde groepen niet onevenredig hard worden geraakt. Hij wijst erop dat bij deeltijd-WW, waar de bonden vóór zijn, ook centraal staat dat vakkrachten in dienst kunnen blijven.
PvdA en CDA reageerden positief. Eddy van Hijum (CDA) is tevreden dat het ‘blinde principe' wordt afgezwakt dat degene die het laatst in dienst is gekomen, als eerste zijn baan verliest.

Tijdelijkheid
De regeling is een tijdelijke regeling. Per 1 september 2010 zal in beginsel het oude onmisbaarheidscriterium weer gelden. Hiermee wordt aangesloten bij de periode gedurende welke het Besluit deeltijd WW tot behoud van vakkrachten geldt. De maatregel zal tevoren worden geëvalueerd.

Bron:

Meer weten hierover van een advocaat arbeidsrecht in Tilburg?

Bron: Wijziging Ontslagbesluit, Staatscourant 22 juli, nr. 10981, Volkskrant 11 juli 2009