De scholingsplicht en het studiekostenbeding

31 december 2015

Wettelijke scholingsplicht
Sinds de invoering van de WWZ is in de wet een zogenaamde scholingsverplichting opgenomen. Deze scholingsverplichting brengt mee dat de werkgever scholing moet verschaffen die voor de uitoefening van de functie noodzakelijk is. Dit is echter nog niet alles, de werkgever moet ook voorzien in scholing buiten de functie om (bijscholing en omscholing). Deze laatste vorm van scholing moet ervoor zorgen dat de werknemer eenvoudig een andere functie kan uitoefenen als zijn eigen functie komt te vervallen of de werknemer niet langer in staat is die functie te vervullen. Bij het aanbieden van scholing moet de werkgever zo ver gaan als redelijkerwijs van hem gevergd kan worden. Dit is een relatief vage norm. Hoeveel kan van de werkgever gevergd worden? Dat zal voornamelijk afhangen van de kosten die ermee gemoeid zijn.

Om ervan verzekerd te zijn dat ook de werkgever baat heeft bij de scholing, kan de werkgever een zogenaamd studiekostenbeding overeenkomen met een werknemer. 

Het studiekostenbeding in de arbeidsovereenkomst
De werkgever heeft de mogelijkheid om in de arbeidsovereenkomst een zogenaamd studiekostenbeding op te nemen. Dit beding heeft tot gevolg dat een werknemer (een deel van) de scholingskosten terug moet betalen als de arbeidsovereenkomst (vroegtijdig) eindigt. Een werkgever investeert immers veel geld in de opleiding van een werknemer. Als een werknemer vervolgens tijdens of vlak na de scholing bij de werkgever vertrekt, heeft de werkgever niet van de investering in de werknemer kunnen genieten. Een werkgever heeft er immers profijt van als de goed geschoolde werknemer bij hem in dienst blijft, zeker nadat hij de scholing zelf heeft betaald.

Vereisten aan het studiekostenbeding
Hoewel het studiekostenbeding geen wettelijke grondslag kent, zijn er door de rechtspraak wel eisen aan gesteld. Het beding moet allereerst schriftelijk zijn aangegaan. Verder zijn er nog enkele andere vereisten:

-       Vermelding van de periode waarin de werkgever baat heeft bij scholing in het beding. Na afloop van deze periode, vervalt dus ook de terugbetalingsverplichting;

-       Vermelding van de terugbetalingsverplichting in het beding;

-       Glijdende schaal van de terugbetalingsverplichting. Naarmate de tijd verstrijkt na het einde van de scholingsverplichting, neemt ook het bedrag dat terugbetaald moet worden af;

-       Wettelijke regels kunnen grenzen stellen;

-       Vanwege de ernstige gevolgen van het beding voor de werknemer, moeten deze gevolgen voldoende duidelijk zijn gemaakt;

-       Terugbetaling is enkel aan de orde als het initiatief tot het ontslag niet bij de werkgever ligt. Dit houdt in dat een werknemer de studiekosten niet hoeft terug te betalen als de werkgever hem ontslaat. Als de werknemer zelf vertrekt, moet hij de kosten uiteraard wel voldoen.

Een studiekostenbeding is nog niet zo eenvoudig op te stellen. Een rechter toetst een dergelijk beding erg kritisch, vanwege de ernstige gevolgen ervan voor de werknemer. De kosten kunnen immers nogal in de papieren lopen voor een werknemer.

Oordeel Hof Arnhem-Leeuwarden
Dat de rechters een studiekostenbeding aan een strenge toets onderwerpen, blijkt ook uit een uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden van september jongstleden.

In deze zaak werd een werknemer na meerdere tijdelijke contracten een contract voor onbepaalde tijd aangeboden. De werknemer sloeg dit aanbod af, waarna de werkgever terugbetaling van de scholingskosten van de werknemer vorderde. Hij meende dat het afslaan van het aanbod meebracht dat de arbeidsovereenkomst op het initiatief van de werknemer werd.
De rechter oordeelde anders. Uit het studiekostenbeding volgde niet duidelijk dat het afslaan van een dergelijk aanbod ook werd gezien als een situatie waarin de studiekosten terugbetaald moesten worden. Ook oordeelde de rechter dat aan bovengenoemde vereisten aan het studiekostenbeding niet voldaan werd. De werkgever had nagelaten de consequenties van het studiekostenbeding voldoende duidelijk te maken aan de werknemer.

Conclusie
Sinds 1 juli 2015 is de werkgever verplicht scholing aan te bieden aan zijn werknemers. De kosten daarvan kunnen behoorlijk in de papieren lopen. Om te verzekeren dat de werkgever resultaat heeft van de scholing, kan hij een studiekostenbeding in de arbeidsovereenkomst van de werknemer opnemen. De formulering van een studiekostenbeding luistert echter nauw. Let dus bij een studiekostenbeding goed op dat aan de voorwaarden voldaan is, anders ziet u het geld alsnog niet terug. 

Meer weten over het studiekostenbeding en de scholingsplicht van een advocaat arbeidsrecht in Tilburg?

Bron: Hof Arnhem-Leeuwarden 8 september 2015, ECLI:NL:GHARL:2015:6643.

Neem voor meer informatie contact op met: